Pernah tak cikgu minta Gemini hasilkan rancangan pengajaran, tetapi jawapan yang diberikan terlalu umum? Atau minta bina soalan kuiz, tetapi tahap soalan langsung tak sesuai dengan murid?
Kadangkala masalahnya bukan pada AI, tetapi cara kita memberikan arahan.
Arahan kepada AI ini dipanggil prompt. Lagi jelas perkara yang kita mahu, lagi mudah untuk Gemini menghasilkan sesuatu yang mendekati keperluan kita.
Google sendiri mencadangkan empat elemen utama dalam penulisan prompt, iaitu Persona, Task, Context dan Format.
Tetapi bagaimana nak gunakan teknik ini dalam PdP sebenar?
Ini enam teknik yang cikgu boleh terus cuba di Google Gemini.
1. Role Prompting — Berikan Gemini Peranan yang Jelas
Daripada terus meminta Gemini menghasilkan bahan, cuba tetapkan peranannya terlebih dahulu.
Contohnya, cikgu mahu Gemini membantu membina latihan Matematik.
Contoh prompt:
Bertindak sebagai guru Matematik Tingkatan 2 yang berpengalaman. Bantu saya menyediakan lima soalan penyelesaian masalah berkaitan pecahan untuk murid tahap sederhana. Gunakan situasi kehidupan harian di Malaysia dan sediakan jawapan lengkap.
Dengan menetapkan peranan, kita memberikan konteks tentang perspektif yang perlu digunakan oleh Gemini.
Namun, jangan anggap semua jawapan AI semestinya tepat hanya kerana kita memintanya bertindak sebagai pakar.
2. Context Prompting — Ceritakan Situasi Kelas Sebenar
Setiap kelas berbeza. Ada kelas yang cepat menguasai sesuatu topik, ada pula yang memerlukan lebih banyak bimbingan.
Sebab itu, Gemini perlu tahu siapa murid kita dan apa yang ingin dicapai.
Contoh prompt:
Saya mengajar Sains Tingkatan 1 kepada 30 orang murid yang mempunyai tahap penguasaan berbeza. Topik hari ini ialah ketumpatan. Cadangkan aktiviti berkumpulan selama 20 minit menggunakan bahan mudah yang terdapat di sekolah. Aktiviti mesti membantu murid memahami mengapa sesetengah objek terapung dan tenggelam.
Perhatikan bagaimana maklumat tentang tahap murid, masa, topik dan bahan membantu mengecilkan skop jawapan.
Semakin tepat konteks yang kita berikan, semakin relevan cadangan yang boleh dihasilkan.
3. Format Prompting — Tentukan Bentuk Jawapan yang Cikgu Mahu
Pernah minta Gemini menyediakan nota ringkas, tetapi yang keluar ialah karangan panjang?
Cuba nyatakan format jawapan dengan jelas.
Contoh prompt:
Hasilkan jadual perbandingan antara rangkaian LAN, MAN dan WAN untuk murid Asas Sains Komputer Tingkatan 2. Gunakan empat lajur: Jenis Rangkaian, Ciri Utama, Contoh Penggunaan dan Kelebihan. Pastikan penerangan ringkas dan menggunakan Bahasa Melayu yang mudah difahami.
Gemini boleh menghasilkan kandungan dalam bentuk jadual, langkah bernombor, senarai semak atau struktur lain mengikut arahan kita.
Teknik ini sangat berguna apabila cikgu mahu menyediakan bahan yang mudah dipindahkan ke slaid atau lembaran kerja.
4. Few-Shot Prompting — Tunjukkan Contoh Sebelum Minta AI Hasilkan
Kadangkala penerangan sahaja belum cukup. Lebih mudah kalau kita tunjukkan contoh hasil yang diinginkan.
Teknik ini dikenali sebagai few-shot prompting.
Contoh prompt:
Saya mahu membina soalan KBAT bagi mata pelajaran Geografi.
Contoh: “Bagaimanakah pembinaan kawasan perumahan baharu boleh mempengaruhi suhu persekitaran?”
Berdasarkan gaya soalan tersebut, hasilkan lima soalan baharu tentang aktiviti manusia dan perubahan alam sekitar. Pastikan soalan memerlukan murid memberikan alasan, bukan sekadar mengingat fakta.
Contoh tersebut membantu Gemini mengenal pasti gaya dan tahap pemikiran yang diperlukan.
Kalau cikgu mempunyai contoh soalan berkualiti daripada bahan sendiri, gunakan sebagai rujukan.
5. Step-by-Step Prompting — Pecahkan Tugasan Besar kepada Beberapa Peringkat
Ini antara teknik kegemaran saya apabila merancang projek pembelajaran.
Daripada meminta Gemini menyiapkan semuanya sekaligus, cuba pecahkan proses kepada beberapa langkah.
Contoh prompt:
Bantu saya merancang projek STEM untuk murid Tingkatan 3 berkaitan penjimatan tenaga elektrik di sekolah.
Langkah pertama, cadangkan tiga masalah yang sesuai dikaji.
Jangan bina rancangan projek lagi. Tunggu saya memilih satu masalah sebelum mencadangkan objektif, aktiviti, bahan dan kaedah pentaksiran.
Selepas memilih masalah, cikgu boleh meminta Gemini meneruskan peringkat seterusnya.
Dengan cara ini, kita masih mengawal keputusan pedagogi dan boleh menambah baik cadangan sebelum bergerak lebih jauh.
6. Iterative Prompting — Jangan Terima Jawapan Pertama Bulat-Bulat!
Ini mungkin teknik paling penting, tetapi sering diabaikan.
Ramai pengguna berhenti selepas Gemini memberikan jawapan pertama, walaupun hasilnya masih boleh diperbaiki.
Sebenarnya, kita boleh terus memberikan arahan susulan dalam perbualan yang sama.
Contoh prompt:
Aktiviti yang dicadangkan tadi menarik, tetapi terlalu sukar untuk murid saya. Permudahkan kepada tahap sederhana, kurangkan masa kepada 15 minit dan tambah satu kaedah pentaksiran formatif. Kekalkan objektif pembelajaran asal.
Kemudian, semak semula jawapan tersebut.
Ulang proses ini sehingga bahan benar-benar sesuai dengan keperluan kelas.
Inilah kelebihan AI sebagai rakan merancang. Cikgu tidak perlu bermula dari kosong setiap kali mahu membuat pembetulan.
Bonus: Gabungkan Semua Teknik dalam Satu Prompt!
Cikgu boleh mencuba arahan berikut:
Bertindak sebagai guru Sains Tingkatan 2. Saya mempunyai 30 orang murid dengan tahap penguasaan berbeza. Bantu saya merancang aktiviti 30 minit tentang sistem pencernaan manusia menggunakan pendekatan pembelajaran koperatif.
Sediakan hasil dalam jadual yang mengandungi masa, aktiviti guru, aktiviti murid dan evidens pentaksiran.
Mulakan dengan tiga cadangan aktiviti. Tunggu saya memilih satu sebelum menghasilkan rancangan lengkap. Jika terdapat maklumat yang belum jelas, tanya saya terlebih dahulu.
Satu prompt ini sudah menggabungkan peranan, konteks, tugasan, format dan pelaksanaan secara berperingkat.
Akhir Kata
Menggunakan Gemini bukan pertandingan siapa paling panjang menulis prompt.
Yang penting, cikgu tahu apa yang ingin dicapai, siapa sasaran pembelajaran dan bagaimana hasil AI tersebut akan digunakan.
Prompt yang baik membantu AI memahami arahan. Pertimbangan pedagogi cikgu pula menentukan sama ada hasilnya benar-benar sesuai untuk murid.
Sebelum menggunakan bahan yang dijana, semak fakta, kesesuaian bahasa dan penjajarannya dengan DSKP. Elakkan juga memasukkan maklumat peribadi murid yang tidak diperlukan.
Jadi, lain kali sebelum menaip arahan dalam Gemini, cuba tambah sedikit konteks, contoh atau format yang jelas.
Mungkin hasilnya jauh lebih berguna daripada yang cikgu jangkakan!
— Cikgu Siber