Pernah tak cikgu minta AI buatkan lembaran kerja, dan dalam beberapa saat sahaja semuanya sudah siap? Ada tajuk, arahan, soalan, malah skema jawapan sekali.
Memang menjimatkan masa!
Tetapi pernah juga saya perhatikan satu perkara. Bahan yang nampak lengkap dan cantik belum tentu sesuai untuk digunakan dalam kelas.
ChatGPT, Gemini, Claude dan pelbagai lagi alat AI memang boleh membantu guru. Cuma, kalau kita terus menggunakan hasilnya tanpa semakan, ada beberapa masalah yang mungkin terlepas pandang.
Berikut enam kesilapan yang wajar cikgu elakkan apabila menggunakan AI untuk menghasilkan bahan pengajaran dan pembelajaran (PdP).
1. Terus Percaya Semua Fakta yang AI Berikan
Ini mungkin kesilapan yang paling mudah berlaku.
AI boleh memberikan jawapan dengan sangat yakin, walaupun ada fakta, formula, petikan atau rujukan yang sebenarnya salah. Keadaan ini sering disebut sebagai AI hallucination.
Bayangkan cikgu meminta 20 soalan Sains berserta jawapan. Semuanya nampak teratur, tetapi dua jawapan mempunyai kesalahan konsep. Jika tidak disemak, murid mungkin mempelajari fakta yang salah.
Cara elakkan: Semak fakta penting menggunakan buku teks, DSKP dan sumber rasmi. Bagi soalan pengiraan, cuba selesaikan sendiri beberapa contoh sebelum menggunakan bahan tersebut.
Idea PdP: Minta AI membina kuiz Matematik, kemudian arahkan AI menyemak semula jawapan beserta langkah pengiraan. Akhir sekali, cikgu sendiri mengesahkan jawapan tersebut.
2. Menghasilkan Bahan Cantik, Tetapi Tidak Menepati DSKP
Kadangkala AI menghasilkan aktiviti yang sangat kreatif, lengkap dengan grafik, permainan dan cabaran berkumpulan.
Masalahnya, aktiviti itu mungkin tidak menyokong standard pembelajaran yang ingin dicapai.
Sebagai contoh, objektifnya ialah murid membina algoritma, tetapi bahan yang dihasilkan hanya meminta mereka menghafal maksud istilah.
Nampak berkaitan, tetapi tahap kemahiran yang diuji berbeza!
Cara elakkan: Nyatakan mata pelajaran, tingkatan, standard kandungan, standard pembelajaran, objektif dan evidens pentaksiran dalam arahan AI.
Idea PdP: Minta AI menyediakan jadual tiga lajur yang menghubungkan objektif pembelajaran, aktiviti murid dan evidens pentaksiran. Kemudian, semak padanannya dengan DSKP sebenar.
3. Menggunakan Satu Tahap Kesukaran untuk Semua Murid
Satu lagi kesilapan ialah meminta AI menghasilkan bahan dengan arahan terlalu umum, contohnya, “Bina 10 soalan latihan Bahasa Melayu Tingkatan 2.”
AI mungkin menghasilkan soalan yang sesuai untuk sebahagian murid tetapi terlalu mudah atau sukar untuk murid lain.
Dalam satu kelas, tahap penguasaan, pengalaman dan keperluan pembelajaran murid boleh berbeza.
Cara elakkan: Minta variasi bahan berdasarkan tahap penguasaan dan bentuk sokongan yang diperlukan, tanpa melabel murid secara kekal.
Idea PdP: Gunakan AI untuk menyediakan tiga versi latihan topik yang sama: latihan berpandu, latihan kendiri dan aktiviti pengayaan. Pastikan semuanya masih menuju objektif pembelajaran yang sepadan.
4. Memasukkan Data Peribadi Murid Tanpa Memikirkan Privasi
Ini perkara yang paling perlu cikgu berhati-hati.
Kadangkala kita mahu AI membantu menganalisis pencapaian murid. Lalu, tanpa sedar kita memuat naik senarai nama penuh, nombor kad pengenalan, maklumat kesihatan atau rekod pentaksiran individu.
Walaupun tujuannya baik, maklumat tersebut ialah data yang perlu dilindungi.
Cara elakkan: Gunakan data rekaan atau data yang benar-benar telah dinyahkenal pasti. Jika perlu memproses data sebenar, rujuk dasar sekolah, arahan KPM dan perlindungan data bagi perkhidmatan AI yang digunakan.
Akaun institusi seperti Google Workspace for Education mempunyai perlindungan data khusus, tetapi perlindungan tersebut tidak bermaksud semua jenis maklumat murid bebas dimuat naik tanpa kawalan.
Idea PdP: Gunakan set data contoh tanpa identiti murid untuk meminta AI membina carta penguasaan topik dan mencadangkan aktiviti pengukuhan.
5. Terlupa Menyemak Hak Cipta, Gambar dan Rujukan
Minta AI hasilkan nota, masukkan gambar dan terus kongsi. Mudah, bukan?
Tetapi cikgu masih perlu meneliti bahan yang digunakan.
Contohnya, AI mungkin mencadangkan imej daripada laman web yang mempunyai sekatan penggunaan, atau menghasilkan senarai rujukan yang tidak wujud.
Begitu juga bahan asal daripada buku, modul komersial dan laman web. Penggunaan AI tidak secara automatik menjadikan semua kandungan tersebut bebas daripada hak cipta.
Cara elakkan: Gunakan sumber berlesen terbuka, bahan yang mempunyai kebenaran penggunaan atau aset yang dihasilkan sendiri. Semak pautan sumber serta syarat lesen sebelum mengedarkan bahan.
Idea PdP: Minta AI mencadangkan kata kunci pencarian gambar berlesen Creative Commons bagi topik Geografi. Cikgu kemudian memilih imej dan menyediakan atribusi yang sesuai.
6. Menganggap Bahan Siap Dijana Bermaksud Siap Digunakan
Ini kesilapan yang mungkin paling biasa apabila kita semakin selesa menggunakan AI.
Kita minta AI hasilkan slaid, kuiz atau aplikasi interaktif. Selepas siap, terus kongsi kepada murid.
Tetapi adakah semua butang berfungsi? Adakah teks dapat dibaca pada skrin telefon? Adakah soalan menguji kefahaman atau sekadar hafalan?
Bahan yang dihasilkan AI tetap memerlukan proses ujian dan penambahbaikan.
Cara elakkan: Semak bahan menggunakan tiga soalan mudah: Adakah kandungannya tepat? Adakah murid dapat menggunakannya? Adakah aktiviti ini membantu mencapai objektif pembelajaran?
Idea PdP: Sebelum menggunakan kuiz interaktif, cuba jawab semua soalan seperti seorang murid. Semak maklum balas, kesalahan jawapan, kebolehbacaan dan kesesuaiannya pada peranti sebenar.
Bonus: Prompt Semakan Bahan PdP yang Cikgu Boleh Salin
Selepas AI menghasilkan bahan, cuba berikan arahan berikut:
Bertindak sebagai penyemak bahan pengajaran. Semak bahan PdP ini dari aspek ketepatan fakta, keselarasan dengan objektif dan standard pembelajaran yang saya berikan, kesesuaian tahap murid, kejelasan arahan, kebolehcapaian, hak cipta dan privasi data. Senaraikan masalah yang ditemui dalam jadual bersama cadangan pembetulan. Jika maklumat tidak mencukupi, nyatakan perkara yang perlu saya semak sendiri. Jangan mereka-reka rujukan atau standard kurikulum.
Prompt ini bukan jaminan semua kesalahan dapat dikesan. Anggap ia sebagai semakan tambahan sebelum cikgu membuat keputusan akhir.
Akhir Kata
Saya melihat AI sebagai pembantu yang sangat berguna untuk guru. Ia boleh mempercepatkan penyediaan bahan, mencetuskan idea dan membantu kita mencuba pendekatan pengajaran baharu.
Tetapi ada satu perkara yang saya rasa penting untuk kita ingat.
AI boleh membantu menghasilkan bahan PdP, tetapi gurulah yang menentukan sama ada bahan itu benar-benar sesuai untuk pembelajaran murid.
Jadi, selepas ini kalau cikgu berjaya menghasilkan sesuatu dengan AI, jangan terus tekan butang kongsi.
Luangkan sedikit masa untuk semak, uji dan tambah baik. Lima minit semakan kadangkala boleh mengelakkan satu sesi pengajaran yang kurang menjadi!
— Cikgu Siber